Có một sự thật mà mọi người phải thú nhận rằng, Tình yêu và Ham muốn rất khó đi song hành cùng nhau được. Ở các đôi yêu nhau lâu dài, Ham muốn đều giảm dần theo năm tháng, cho dù Tình yêu họ dành cho nhau vẫn nguyên vẹn.
Và từ đây nảy sinh ra nhiều vấn đề:
- Không phân biệt được thế nào là Tình yêu, thế nào là Ham muốn. Và các hậu quả liên quan.
- Luôn thấy mâu thuẫn trong chính bản thân mình và đặt câu hỏi cho mối quan hệ giữa hai người.
- Không biết làm cách nào để nuôi dưỡng, dung hòa Tình yêu và Ham muốn.
Thế nào là Ham muốn?
Đầu tiên, Nhân sẽ nói về Ham muốn, nếu có động từ dành cho Ham muốn thì đó là động từ MUỐN (to want). Ham muốn có các đặc tính như sau:
- Xuất hiện rất sớm
- Mạnh mẽ, mãnh liệt
- Cám dỗ, rất cuốn hút
- Không tồn tại lâu
- Rất khó để giữ
- Luôn đòi hỏi sự mới mẻ
- Độc lập, tự chủ, không ràng buộc
- Không quan tâm đến kinh nghiệm sẵn có
- Thiên về cảm tính
Ham muốn sẽ thôi thúc mỗi người đi tìm kiếm sự phiêu lưu, mạo hiểm, nguy hiểm, luôn muốn chinh phục sự không chắc chắn, chinh phục sự không ổn định và khám phá sự bí ẩn.
Thế nào là Tình yêu?
Còn về Tình yêu, động từ dành cho Tình yêu là CÓ (to have). Và Tình yêu có các đặc tính sau:
- Xuất hiện chậm hơn Ham muốn
- Sâu lắng, êm đềm
- Quen thuộc, bình thường, đôi khi chán
- Càng lâu càng mạnh
- Rất khó để tìm thấy
- Luôn đòi hỏi sự gần gũi, thân quen
- Chăm sóc, quan tâm, có ràng buộc
- Cân nhắc các kinh nghiệm sẵn có
- Thiên về lý tính
Tình yêu sẽ thôi thúc mỗi người đi kiếm sự an toàn, ổn định và tin cậy, luôn muốn tìm thấy cảm giác thuộc về một nơi chắc chắn, thân thuộc và lâu dài. Chúng ta thường gọi nơi đó là Nhà.
Khi chúng ta không hiểu rõ và định nghĩa được Ham muốn và Tình yêu, chúng ta gặp vấn đề số I. Và một số hậu quả mà có thể kể ngay được ra là:
– Các bạn trẻ mới quen nhau không được bao lâu, khi mà Ham muốn còn cao ngất trời, họ nhầm lẫn đó là Tình yêu. Họ tiến đến hôn nhân và lập tức các ràng buộc đổ về, Ham muốn sẽ bị bóp chết ngay tắp lự. Lúc đó, khi Tình yêu chưa kịp phát triển, thì họ sẽ chọn cách cùng nhau phát triển Tình yêu hoặc ly hôn vì không còn “yêu” nhau.
Đa số họ sẽ chọn ly hôn vì lý do không còn “tình yêu” với nhau. Người Nhân quen cũng có nhiều trường hợp, đa số giờ đều đã ly hôn sau một thời gian ngắn chung sống. Theo Nhân nghĩ, câu mà mọi người hay nói “Hôn nhân là mồ chôn của Tình yêu.” cũng từ sự nhẫm lẫn giữa hai khái niệm trên mà ra.
– Các đôi đã quen nhau lâu và đi đến giai đoạn Ham muốn giảm dần. Họ cũng nhầm lẫn Ham muốn là Tình yêu, họ cho rằng họ đang không còn “yêu” nhau nữa. Lúc đó, họ sẽ chọn tiếp tục và tìm cách giải quyết vấn đề với nhau, nếu đủ thông thái để nhận diện vấn đề, hoặc họ sẽ chia tay với lý do phổ biến là không còn “yêu”.
Đa số sẽ quy lại lý do hết “yêu” và chọn cách chia tay. Từ sự nhầm lẫn đó nên cũng mới có câu “Yêu nhau lâu không lấy được nhau.”
Hai giai đoạn ví dụ trên là hai trong số rất nhiều vấn đề bình thường mà bất cứ đôi nào cũng phải trải qua. Nếu chúng ta hiểu rõ được về Tình yêu và Ham muốn, chúng ta sẽ có thể đưa ra những giải pháp phù hợp hơn trong chuyện tình cảm.
Tại sao chúng ta luôn thấy mâu thuẫn?
Mỗi chúng ta được sinh ra với nhu cầu mãnh liệt cho cả Ham muốn và Tình yêu. Chúng ta cần cả hai để cảm thấy hạnh phúc, để cảm thấy đủ đầy. Chúng ta cần sự mạo hiểm, chúng ta cần sự an toàn. Chúng ta cần sự mới mẻ, chúng ta cần sự thân thuộc. Chúng ta cần sự phiêu lưu, chúng ta cần sự ổn định. Chúng ta cần Ham muốn, chúng ta cần Tình yêu.
Chúng ta không tự mâu thuẫn với bản thân mình, chúng ta cần cả hai bộ nhu cầu đó được thỏa mãn. Bạn chỉ thấy mâu thuẫn với bản thân mình khi bạn ép bản thân phải chọn một trong hai bộ đó, hoặc là Tình yêu hoặc là Ham muốn.
Khi chúng ta không hiểu rõ được nhu cầu cơ bản và thiết yếu của mỗi người là cần được thỏa mãn cả hai bộ nhu cầu trái ngược nhau hoàn toàn là Tình yêu và Ham muốn, chúng ta gặp vấn đề số II.
Chúng ta cần người bạn đời thỏa mãn cho bản thân cả hai bộ nhu cầu đó. Cho tôi cảm giác thân thuộc, cho tôi thân phận, cho tôi sự lâu dài, cho tôi sự chắc chắn, cho tôi sự êm dịu nhưng vẫn cho tôi sự thăng hoa, cho tôi sự bí ẩn, cho tôi cảm giác lo âu, cho tôi sự ngạc nhiên, cho tôi sự cuồng nhiệt. Nhưng không may là không phải cặp đôi nào cũng hiểu được các nhu cầu này, và khi hiểu được rồi cũng cần rất nhiều cố gắng và thấu hiểu để có thể thỏa mãn được các nhu cầu tự nhiên và chính đáng này của đối phương.
Để khơi dậy được sự Ham muốn, các cặp đôi cần có yêu tố sau:
- Khoảng cách – “Khi chúng tôi xa nhau.”
- Có cơ hội thấy người kia tỏa sáng và tự tin – “Khi tôi thấy người kia đang làm điều họ thích và họ được nhiều người ngưỡng mộ.”
- Sự mới mẻ – “Khi chúng tôi trải qua một trải nghiệm mới mẻ cùng nhau.”
Đó là 03 ý chính mà Esther Perel, nhà tâm lý học đã đi 20 quốc gia để khảo sát các đôi yêu nhau, tổng hợp được.
Bạn có thể kết hợp cả 03 hoặc riêng lẻ từng ý một để khơi gợi sự Ham muốn trong mối quan hệ của mình. Các bạn có thể thử các trải nghiệm mới ở khoảng cách không quá xa – để vẫn có thể nhìn thấy người kia tỏa sáng, và không quá gần như lúc ở bên nhau. Lúc đó, bạn sẽ cảm nhận được đối phương quá đỗi thân thuộc, mình đã quá hiểu rõ nhưng cũng quá mới mẻ, quá bí ẩn và khó nắm bắt. Đó chính là lúc Ham muốn được khơi dậy.
Không phải là bạn đi tìm đối tượng mới để lại được trải nghiệm sự Ham muốn, mà cần phải nhìn người bạn đồng hành với góc nhìn mới mẻ hơn.
“The real voyage of discovery consists not in seeking new landscapes, but in having new eyes.”
Marcel Proust
Làm sao để nuôi dưỡng & dung hòa?
Những điều nuôi dưỡng Tình yêu là:
- Sự giúp đỡ
- Sự cảm thông, chia sẻ
- Sự bảo vệ
- Sự hy sinh
- Sư tha thứ
- Trách nhiệm
Chính những điều trên khắc hoàn toàn và bóp ngẹt sự Ham muốn, vì rằng sự Ham muốn được nuôi dưỡng bởi:
- Sự ghen tị
- Sự chiếm hữu
- Sự thống trị
- Sự hư hỏng
- Sự bí ẩn
- Sự ích kỷ
Khi chúng gặp phải vấn đề số III này, là chúng ta đã đến giai đoạn mối quan hệ lâu dài và đã có Tình yêu với nhau. Nhưng trong đầu mối người chúng ta luôn nảy ra cả tá các Ham muốn mà không phải lúc nào chúng ta cũng biết cách để chia sẻ và giãi bày với người mình yêu. Vì bởi chúng ta vẫn nghĩ, yêu là phải vị tha. Nhưng trái lại, các ham muốn trong đầu chúng ta sinh ra từ sự vị kỷ.
Chúng ta cần phải học cách thừa nhận các Ham muốn và giải bày với người mình yêu để cùng giải tỏa, dung hòa cho nhau.
Tình yêu và Ham muốn là hai thứ đối ngược nhau. Những cặp đôi hạnh phúc lâu dài họ hiểu điều đó, họ biết là Ham muốn sẽ có lúc cao lúc thấp – như thủy triều vậy – nhưng Tình yêu vẫn ở đó. Họ biết cách duy trì Tình yêu và phục hồi Ham muốn. Và không phải họ tự nhiên biết điều đó, họ biết vì họ đã trải qua cuộc hành trình với nhau, cuộc hành trình mà ở đó không có chuẩn mực chung cho tất cả, cuộc hành trình mà ở đó chỉ có Tình yêu mới khiến họ hiểu và vượt qua tất cả.
Nhan's Notes - A lighthouse for my future self 